Gastroenteroloji


Gastroenteroloji

Gastroenteroloji ,sindirim sistemi kanalı dediğimiz yemek borusu,mide ,ince barsak,kalın barsak (kolon) ve makat bölgesi hastalıkları,karaciğer hastalıkları,safra kesesi ve yolu hastalıkları,pankreas hastalıkları ile karın duvarı hastalıklarını inceleyen, yani karın içi organlardan böbrekler hariç tüm organların hastalık ve tanı ve tedavisiyle ilgili bilim dalıdır.


GASTROENTEROLOJİ UZMANLIĞININ ÇALIŞMA ALANLARI NELERDİR ?

Gastroenteroloji uzmanlarının çalıştığı alanlar oldukça geniştir ve iki ana başlığa ayrılır. Birincisi; Gastrointestinal kanal dediğimiz yemek borusu (ösefagus), mide, ince barsaklar, kalın barsaklar (kolon) ve makat bölgesi(anüs) hastalıklarıdır. İkincisi ise; Karaciğer ve safra yolları (hepatobiliyer sistem) hastalıklarıdır. Bu iki sistemin hastalıklarının görülme sıklığına göre kısaca belirtecek olursak;


GASTROİNTESTİNAL KANAL HASTALIKLARI

Yemek borusu (ösefagus) hastalıkları : Reflü hastalığı yemek borusunda yutma güçlüğü yapan başta ösefagus kanserleri olmak üzere diğer hastalıklardan polip, divertikül, yemek borusuna kaçan her türlü yabancı cisim ve içilen zararlı çamaşır suyu, yağ çözücü gibi zararlı içeceklerin neden olduğu yaralanmaların, yemek borusundan kaynaklanan her türlü kanama ve yabancı cisimlerin yol açtığı hastalıklara tanı konup tedavisi gastroenteroloji uzmanları tarafından yapılmaktadır.


MİDE HASTALIKLARI

Mide hastalıklarında en sık görülen gastrit, iyi huylu ülser veya kötü huylu dediğimiz mide kanserleri, mide polipleri ve her türlü mideden kaynaklanan kanamaların ( Helikobakter pilorinin ve başta romatizmal ilaçlarla ) teşhis ve tedavisini kapsamaktadır. Yine mideye kaçmış delici ve batıcı yabancı cisimlerin dışarı çıkarılmasını oluşturur.


İNCE BARSAK HASTALIKLARI

12 parmak barsağı (duodenum), ince barsakların birinci kısmı olup mideye pilor halkası dediğimiz bir halkayla bağlanan kısımdır. Duodenum ülserleri ve ülserlere bağlı kanamalar, bu bölgenin darlığına neden olmuş kötü ülser iyileşmeleri nedeniyle olan darlıklar ve çölyak hastalığı dediğimiz kansızlık, çocuklarda büyüme geriliği yapan, ishal ve kilo kaybına neden olan hastalık tanısının konması ve tedavileri yine gastroenterologların uzmanlık alanlarını kapsamaktadır.

Ayrıca karaciğerde sentezlenen safranın 12 parmak barsağına aktığı nokta olan papilla vateri bu bölgede olup, safranın barsağa akışını engelleyen papilla vateri darlığı, kanserleri, safra yolu taşları, safra yolu kanserleri ve komşu organ olarak pankreas hastalıkları ve kanserlerinin teşhisleri ve ameliyat şansını kaybetmiş hastaların tedavileri de gastroenteroloji uzmanlarınca yapılmaktadır.

Yine ince barsaklarla birlikte yemek borusu, mide, en sık tutulum yeri olan ince barsak ve kolonuda tutan başta Crohn hastalığı, tüberküloz gibi hastalıkların tanısı ve tedaviside gastroenteroloji uzmanlarınca yapılmaktadır.


KOLON HASTALIKLARI

Spastik kolon, ülseratif kolit, crohn hastalığı, divertiküller, polipler ve poliplerin çıkarılması , kolondan olan kanamalara müdahale ve kolon kanserlerin teşhiside gastroenteroloji uzmanlarınca yapılarak ( ameliyat olması gerekenler dışında ) başarılı şekilde tedavi edilmektedir.


ANAL BÖLGE HASTALIKLARI

Hemoroid, hemoroide bağlı kanama, anal fissür, anal fistül ve rektum kanserlerine teşhis konularak, hemoroid, fissür gibi hastalıkların tedavisini kapsar.


KARACİĞER VE SAFRA YOLLARI HASTALIKLARI

Karaciğer hastalıkları gastroenteroloji uzmanlarının çalışma alanlarında önemli bir yer işgal eder. Akut veya kronik hepatit yapan nedenler olarak, Hepatit A, Hepatit B, Hepatit C, Hepatit D, alkol ve ilaçlar gibi pek çok nedenin yol açtığı karaciğer hastalıklarından aşıyla korunma ( hepatit A ve B ) dahil kronik hepatitlerin, karaciğer sirozunun, karaciğer sirozunun yol açtığı kanamaların, karın zarında toplanan sıvının (asit)hastalıklarının, sirozun yol açtığı böbrek yetmezliğinin, siroz sonrası gelişen karaciğer kanserlerinin ve karaciğer komasının teşhis ve tedavileri gastroenteroloji uzmanları tarafından yapılır.


GASTROSKOP

Özofagogastroduodenoskop veya panendoskop ile yemek borusu, mide ve 12 parmak hastalıklarının tanısı konulduğu gibi belli bazı hastalıkların tedavisinde kullanılan cihazdır.

Fiberoptik ve elektronik olan bu cihazlar kullanım amaçlarına göre çok çeşitlilik gösterir, tek bantlı ve çok bantlı yapıda olabilir, mültiband cihazlar ise özel eğitim gerektirir.

Gastroskopik tetkik esnasında hastalığın tanısını koymak için hasta olan kısımlardan küçük parçalar almak gerekebilir. Buna biyopsi adı verilmektedir. Biyopsi alma esnasında hasta ağrı duymaz. Biyopsi almanın genelde, bazı durumlar dışında herhangi bir sakıncası yoktur. Multiband gelişmiş endoskoplarda hastalığının görünümü çok belirgin olduğu için biyopsi almak gerekmeyebilir.

Gastroskopik tetkik için hastanın 8-10 saat aç olması gerekir, boğazın uyuşturulması muayene için yeterlidir ama bu muayeneden korkan hastaların kısa süreli uyutularak da muayenesi yapılmaktadır, muayene yaklaşık 3-5 dakika sürer. Hastanemizde bu muayene uyutularak yapılmaktadır, hasta isterse muayene uyutulmadan da yapılır. Birçok mide hastalıkların tanısı gastroskopik muayene ile konulabilir.

- Yemek borusunda yanıklar, iltihap, polip, divertikül, varis, tümör, reflü hastalığı vb. gibi,

- Midede iltihap, ülser, polip, damarsal hastalıklar, tümörler, midenin giriş ve çıkış kısmındaki darlık ve genişlemeler, yabancı cisimler, mide içinde safra, evvelce yapılmış mide ameliyatları vb. gibi,

- Duodenum (12 parmak bağırsağı), ülser, daralma, tümör, damarsal hastalıklar, çölyak hastalığı, ana safra kanalının barsağa açılmış olduğu bölge hastalıkları bu muayene ile ortaya çıkarılabilir.


KOLONOSKOP

Kalın bağırsağın muayenesinde kullanılan cihazdır. Muayene anal yoldan yapılmaktadır. Bu muayenenin başarılı ve yeterli olması için kalın barsağın bazı ilaçlarla dışkıdan temizlenmesi gerekmektedir. Gastrostroskopik muayene hasta 8-10 saat aç ise muayene günü yapılabilir ama kolonoskopik muayene için hastaya 3-4 gün sonrasına randevu verilmektedir. Bu zaman içinde muayenenin başarısı için hastaya bazı gıdaları yememesi öğütlenir. Muayeneden bir gece evvel, bağırsak temizliği için yazılan reçetedeki ilacı içmesi önerilir. Ertesi sabah da kalın bağırsağın özellikle son kısım temizliği için ilaveten hazır lavman yapılır. Lavmanı hasta evde yapabilir veya hastanede uygulanabilir.

Kolonoskopik muayene uyutularak yapılır ama hasta isterse uyutulmadan da yapılabilir. Hastanın aç olması gerekir.

Bu muayene 15-20 dakika sürebilir, muayenede kalın bağırsağın ince bağırsakla birleştiği yere kadar, hatta ince barsağın son kısmına kadar aletle girilir. Kolonoskopik muayene, gastroskopik muayene gibi hem tanı amaçlı ve hem de tedavi amaçlı kullanılır.

Kolonoskopideiltihabi bağırsak hastalığı, damarsal hastalıklar, polipler, divertiküller, tümör, yabancı cisimler tanınır, bir kısmının tedavisi de yapılabilir.

Multiband kolonoskoplarla daha ileri ve doğru tetkikler yapılabilir ancak bu cihazlar son derece pahalı olup, tanı ve tedavide ileri uzmanlık gerektirebilmektedir.


İNCE BAĞIRSAKLAR

Uzun oldukları için muayenesinde güçlükler yaşanmakdır, ince bağırsaklar radyolojik ve endoskopik olarak incelenebilmektedir.

İnce bağırsak endoskopisi için değişik tipte ENTEROSKOP’lar kullanılmaktadır. Enteroskoplar uzun ve pahalı cihazlardır. Enteroskoplarla ince bağırsak tetkiki 4-5 saat sürmektedir. Bu hekim için ve hasta için zaman alıcı ve sıkıntılı bir muayenedir, böyle bir muayenenin SGK tarafında maddi olarak da karşılanmaması diğer bir sorundur. Bu nedenle ince barsak hastalığı düşündüğümüz vakalarda çift kontrast ince bağırsak pasaj grafisi ile tetkik yaptırıyoruz. İnce bağırsaklar ayrıca kapsül endoskopisi denilen ve ağız yoluyla yutturulan bir kapsülle de tetkik edilebilir. Bu da kolay uygulabilir bir yöntem değildir, pahalıdır. Ayrıca kapsül bağırsaklarda darlık varsa orada kalabilir vekapsülü çıkarmak için ameliyat gerekebilir. Kapsül endoskopisi yalnız ince bağırsak hastalıklarının tetkikinde kullanılır ama ticari açıdan tüm midebarsak kanalı tetkiki için de önerilmektedir.